Бусадтай хуваалцах
Нүдэнд харагдаж буй үй олон өнгө үнэндээ улаан, шар, хөх гэсэн гуравхан суурь өнгөнөөс бүтдэг гэдэг. Олон бизнес эрхлэгчидтэй уулзаж, амжилт уналтын түүхийг нь сонссон сэтгүүлч миний хувьд ч бизнес хэмээх ертөнц цөөн хэдэн үндсэн зарчим дээр тогтдог мэт санагддаг. Эрсдэлээс эмээлгүй алхах гал улаан эрмэлзэл, алдаа уналтаас төрсөн ухаарал, замналын туршид учрах хүмүүс, хамтын үнэ цэн. Энэ бүхэн нийлж өсөлтийг бүтээдэг.
Аливааг бүтээж туурвих хүсэл дотроо тээж явсан нэгэн эрхэм тэр л өнгөнүүдийг замналдаа шингээж, эцэст нь өөрийн гэсэн олон өнгийн бизнесийг бий болгожээ. Түүний түүхийг гурван суурь өнгийн бэлгэдлээр уншигч танд хүргэе.
Амьдралынхаа хамгийн тогтвортой замаас хазайж, тодорхойгүй ирээдүй рүү алхам хийх шийдвэр хүн бүрийн дотор тэр бүр багтаад байдаггүй. Тодорхой ажил, тогтвортой мэргэжил, карьертай хүн ер нь яах гэж ч тийм эрсдэлд өөрийгөө унагах билээ?
“Инженер хүн улсаа хөгжүүлдэг” гэх итгэлээр өссөн тэрбээр уул уурхайн тоног төхөөрөмжийн чиглэлээр анхны ажлын гараагаа эхэлжээ. Салбартаа хөлөө олж, тогтвортой зам руу орж эхэлж байсан тэр аль нэг системийн дотор ажиллах уу, эсвэл өөрөө систем бүтээх үү гэсэн асуултад хариу хайсаар байжээ. “Уул уурхайгаас утас, зүүний салбар руу” эргэлт буцалтгүй шилжсэн тэр үе бол 2013 он. Тэрбээр тухай үеийг “Аав маань эрдэм ном сайн сур, чи улсаа хөгжүүлнэ шүү” гэж байнга захидаг байсан. Энэ ч утгаараа би инженер хүн улсаа хөгжүүлдэг юм байна гэж боддог байлаа. Гэхдээ хөгжлийн шийдвэрийг би дангаараа гаргахгүй юм билээ. Тэр шийдвэрийг эрх мэдэлтэй хүмүүс тодорхойлж, шийддэг учир төвөгтэй, удаан санагдаж эхэлсэн. Манайд дэлхийд нэртэй олон эрдэмтэн, инженер бий. Гэхдээ “Яагаад хөгждөггүй юм бэ?” гэх асуулт урган гарч ирсэн” хэмээн дурссан юм.
Ингээд тэрбээр хувийн бизнесээ эхлүүлэхээр Өмнөговийн Ханбогд сумд 128 MB хурдтай интернэттэй, мэдээлэл хомс орчинд хувцас хэвлэлийн салбарыг судалж эхэлжээ. Олон хүнд энэ нь санамсаргүй сонголт мэт сонсогдож болох ч үнэндээ үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх эрмэлзэлтэй хүний хувьд стратегийн алхам байв. Дэлхийд асар том хэмжээнд хөгжсөн хэр нь Монголд стандарт, нэгдсэн үйлчилгээ, чанарын ойлголт сул байсан энэ салбарт боломж байна гэж тэр харжээ. Нэг үгээр, хөгжөөгүй орчин бол зарим хүнд эрсдэл мэт харагддаг бол заримд нь бүтээх боломж аж. Удалгүй Шанхайд зохион байгуулагдсан олон улсын үзэсгэлэнд оролцож, дэлхийн хэмжээний үйлдвэрлэгчдийн ажиллах арга барилыг харсан нь түүнд чиглэлээ эцэслэн сонгох шийдвэрийг өгчээ. Тус мөчид тэр бизнес эхлүүлэхээр шийдээгүй, харин өөрийн замыг өөрөө зурж эхлэхээр шийдсэн мөч байв. Гэхдээ Ханбогдод ахтайгаа хамт байгуулсан авто үйлчилгээний бизнес уул уурхайн салбарын агшилтаас үүдэж үүдээ барьжээ. Гэсэн ч тэр буцах тухай бодсонгүй. Хотод найзындаа хагас жил гаруй амьдарч, мэргэжлээрээ ажиллах олон санал ирсэн ч татгалзсаар байв. Учир нь өнөөх л мөрөөдөл.
Төслөө дахин дахин бичиж, хөрөнгө оруулагч хайж, олон хаалга тогшжээ. Салбарын ойлголт дутмаг, “жижиг үйлчилгээ” гэж хардаг хандлага түүнд хамгийн том саад болж байв. Өөрөөр хэлбэл, зах зээлд байхгүй зүйлийг ойлгуулна гэдэг өөрөө түүний бизнесийн эхний сорилт байв. Ингээд 2016 онд гурван найзынхаа хамт 20 сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалтаар “Ногоон төгөл” хотхоны подвалоос бизнесээ эхлүүлсэн нь ST компанийн анхны бодит эхлэл байв.
Гэхдээ эхэн үед бүх зүйл төсөөлсөн шиг нь романтик байсангүй. Түрээс, түүхий эд, цалин, эргэлтийн хөрөнгө, татвар зэрэг асуудалтай тулгарч, бизнес гэдэг зөвхөн сайн санаагаар бүтдэггүйг тэр гүн ойлгожээ. Таксинд хүртэл явж, ажилчдынхаа цалинг тавьж байснаа тэр ярилцлагын үеэр дурсаж байсан юм. Харин энэ бүх хугацаанд өөрчлөгдөөгүй нэг зүйл нь чанарын тухай зарчим байлаа. Түүний хувьд хэвлэл бол “лого наах үйлчилгээ” биш, байгууллагын үнэ цэнийг илэрхийлэх нарийн инженерчлэл аж. Тэр үеийн Монголын хувцас хэвлэлийн орчин подвалын үйлчилгээ, стандартгүй ажиллагаатай, хэн ч эхлүүлж, дуртай үедээ орхиж болдог савлагаатай зах зээл байжээ. Харин ST үйлчилгээний процессыг нэг дор төвлөрүүлж, чанар, орчны тав тух, мэргэжлийн хандлагаар ялгарч эхэлжээ.
Эхлэл ийм байсан. Эрсдэл, зээл, итгэл дээр босож, хөгжөөгүй зах зээлд хөгжлийн зураг зурж эхэлсэн үе. Улаан өнгөөр дүрслэх энэ цаг хугацаа бол зөвхөн бизнесийн эхлэл биш өөрийн амьдралын философийг бодитоор туршиж үзсэн үе аж. Нэг үгээр, зарим хүмүүс бизнес эхлүүлдэг. Харин зарим нь өөрийн итгэл үнэмшлийг бизнес болгон бүтээдэг.
Анхны хөрөнгө оруулалт орж ирэхэд бүх зүйл хурдан бүтнэ гэж бодсон нь түүний хамгийн том эндүүрэл байв. Тэрхүү мөнгөтэй хэр нь өсөлтгүй үеэ “Хөрөнгө оруулалт бүх зүйл сайхан болно гэж бодсон ч, илүү олон асуудлын эхлэл байсан. Мөнгө орж ирэх нь санааг бодит болгох боломж өгдөг ч бизнесийг тогтвортой болгох баталгаа биш юм байна гэдгийг надад ойлгуулсан” хэмээн тайлбарласан юм.
Тэр захиалга тогтворгүй, түүхий эдийн эргэлт удаан, хүний нөөц тогтворгүй, хэрэглэгчийг хэрэглээнд сургах гээд энэ бүхний дунд бизнесээ авч үлдэх хэрэгтэй байв. Нөгөө талаараа, хөрөнгө оруулагчдын нүдээр бол энэ нь хэтэрхий эрсдэлтэй, бүр галзуу санаа мэт санагддаг байсныг мөн онцолсон юм. Өнөөдөр ч нөхцөл төдийлөн өөрчлөгдөөгүй. Монголд жижиг үйлдвэрлэлд итгэх хөрөнгө оруулагч цөөн, дээрээс нь хувцас хэвлэлийн салбарын ойлголт сул хэвээр. Энэ үед тэр зах зээлд байхгүй зүйл хийх гэж буй хүн эхлээд бүтээгдэхүүнээ биш, итгэлийг бий болгох ёстой гэдгийг гүн ойлгожээ.
Хамгийн гол нь тэрбээр хүнд үеүдийн дунд бизнес ганц хүний чадвараар өсдөггүй, харин олон хүний итгэлцэл дээр тогтдог гэдгийг мэдэж авчээ. Яг энэ үед түүний компанид part-time хэлбэрээр орж ирсэн санхүүгийн мэргэжилтэн У.Баярхүү аажмаар багийн нэг хэсэг болж, улмаар компанийн дотоод системийг хамтдаа бүтээх зам эхэлсэн байна. Анх долоо хоногт хэдхэн цаг ажиллахаар ирсэн тэр хүн аажмаар компанийн дотоод философийг ойлгож, улмаар бүтэн цагаар хамтран ажиллах болсон нь бизнесийн замналд том өөрчлөлт авчирчээ. Түүний үздэгээр “Хамтрагч гэдэг зөвхөн хувь эзэмшигч эсвэл хөрөнгө оруулагч биш. Харин нэг зорилгыг хамтдаа харж чаддаг, ижил үнэт зүйлтэй хүн” аж. Олон удирдагч бизнесээ халдашгүй нууц мэдээлэл мэт хадгалж, багтайгаа бүрэн хуваалцахаас эмээдэг бол тэр эсрэгээрээ, ирээдүйн төлөвлөгөө, боломж, эрсдэлийг хүртэл хамт олонтойгоо нээлттэй ярилцдаг байна.
Ялангуяа хамтрагчдадаа бизнесийнхээ үнэт зүйлийг тодорхой ойлгуулж чадсан байгууллага дотооддоо илүү бат бөх, гаднаа илүү итгэл төрүүлдэг. Энэ талаар тэрбээр “Компанийн үнэ цэнийг ойлгосон хамтрагч шийдвэр гаргах үедээ зөвхөн ашиг, алдагдлаар бус, компанийн урт хугацааны зорилготой уялдуулж сэтгэдэг. Энэ нь богино хугацааны ашигт тулгуурласан эрсдэлтэй шийдвэрээс зайлсхийж, нэг чиглэлд урагшлах боломжийг бүрдүүлдэг. Бизнесийн философи тодорхой байх тусам баг доторх үл ойлголцол багасаж, стратегийн нэгдмэл байдал нэмэгддэг” хэмээн тайлбарласан юм.
“Мерч бол логотой цамц биш, брэндийн философийг өдөр тутмын хэрэглээнд шингээсэн бүтээгдэхүүн.”
Мөн нэгэнт тухайн компанийн үнэ цэнийг ойлгосон хүн зөвхөн өөрийн үүргээ биелүүлэх бус, компанийн нийт амжилтад хувь нэмрээ оруулж буйгаа мэдэрдэг. Энэ мэдрэмж нь итгэлцлийг бий болгож, ажлын орчныг илүү ил тод, хамтын шийдвэр гаргалттай болгодог байна. Итгэлцэл бий болсон баг богино хугацаанд бус, олон жил хамтдаа өсөх суурь болдог. У.Баярхүүтэй хамтран ажиллаж эхэлснээр бизнесийн өдөр тутмын эмх замбараагүй байдал аажмаар системтэй бүтэц рүү шилжиж эхэлжээ. 2019 оноос эхлэн бизнес систем бүтээх оролдлогууд хийгдэж эхэлсэн нь уналтаас авсан хамгийн том сургамжийн үр дүн байлаа. Ажилтнууд хэнд ямар мэдээлэл дамжуулах, аль захиалга хэрхэн эргэх, процессыг системд нэгтгэж эхэлжээ. Энэ өөрчлөлт гаднаас харахад энгийн мэт боловч бизнесийн амьдралд маш чухал амь тариа юм. Учир нь бизнес эзний энерги, сэтгэл хөдлөлөөс хамаарч ажиллах үед өсөлт хязгаарлагддаг. Харин систем бий болсноор компани эзнээсээ томорч эхэлдэг.
Одоо тэд хурдан өсөхөөс илүү тогтвортой байх, их мөнгө олохоос илүү үнэ цэн үлдээх тухай бодож эхэлж буй.
Хөх өнгийн үе бол илүү бодит, илүү тайван болсон үе. Эрсдэлийг романтикаар бус тооцоотойгоор харах, хурдан шийдвэр гаргасан ч алдаагаа давтахгүй байх, уналтыг хувь хүний өсөлт болгож харах философи нь энэ үед төлөвшсөн. Учир нь уналт бол амжилтын эсрэг тал биш, харин дараагийн шатанд гарахын өмнөх зайлшгүй шалгуур.
Нар өөрөө гэрэлтэхдээ бусдыг ч бас гэрэлтүүлдэг. ST-ийн энэ үе ч яг үүнтэй адил нэг компанийн амжилтаас илүү, хамтдаа өсөх боломжийг бүтээж эхэлсэн цаг үе юм.
Өнөөдрийн ST бол зөвхөн хэвлэл хийдэг компани биш, мерчиндайз ба үйлдвэрлэлийн экосистемийг салбартаа анхлан нутагшуулсан байгууллага болж өөрчлөгджээ. Энэ өөрчлөлтийн гол түлхүүр нь хамтрагчид, олон улсын орчин, тэр дундаа БНХАУ-д байгуулсан үйлдвэрийн түүх юм. Бизнес эхэндээ жижиг захиалга, өдөр тутмын асуудлууд дунд амьдардаг бол тодорхой нэг үеэс эхлэн “бид яг ямар тоглоомын талбай дээр байна вэ” гэдгээ ойлгох шаардлагатай болдог. ST-ийн хувьд тэр талбай нь Монголын зах зээлээс давж, олон улсын сүлжээ рүү шилжсэн явдал юм. Нэг үгээр, тогтвортой систем, үнэ цэн хорших хамтрагчтай болж чадсан ямар ч бизнес шат ахихыг хүсдэг. Мэдээж салбар хөгжихгүй бол нэг компани ганцаараа байгаад хол явахгүй. Монголын бизнесийн орчинд түгээмэл байдаг амь амиа хичээх хандлага урт хугацаанд нийт салбарыг сулруулдаг. Өрсөлдөгч бус, экосистемийн оролцогчид гэж харах сэтгэлгээ нь бизнесийг өөр түвшинд хүргэдэг болохыг олж харжээ.
Үнэндээ хувцас хэвлэлийн салбар дэлхийд томоохон үйлдвэрлэлийн зах зээлд тооцогддог. Харин Монголд энэ ойлголт хангалттай нутагшаагүй хэвээр байна. Тэр ч бүү хэл аль яам, институтийн бодлогын хүрээнд бүрэн хамаарч, системтэй дэмжлэг авч чаддаггүй. Өөрөөр хэлбэл, салбарын хөгжилд чиглэсэн бодлого, институтийн анхаарал дутагдаж байна гэж ойлгож болно. Нөгөө талаар манай бизнесийн орчинд түгээмэл ажиглагддаг нэг сул тал нь хамтрах эрмэлзэл. Хоёр, гурван компани нэгдэн кластер хэлбэрээр ажиллаж чадвал үйлдвэрлэл, тэр дундаа хувцас хэвлэлийн салбар дотоодын хэрэгцээгээ бүрэн хангах боломжтой. Хятадын зах зээлтэй өрсөлдөхгүй байлаа ч үндэсний түвшинд тогтвортой экосистем бүрдүүлэх бүрэн боломж бий.
Мөн чанарын нэгдсэн стандарттай, нэг ижил түвшинд 1000 гаруй захиалга үйлдвэрлэх чадвартай газруудаа хэрэглэгчид төдийлөн сонгодоггүй нь асуудал болж байна. Үүний оронд БНХАУ-аас захиалах, эсвэл чанарын шаардлага хангахгүй үйлчилгээ сонгосноор хэрэглэгчид өөрсдөө эрсдэл хүлээдэг. Нийслэлийн замын ачаалал, түгжрэл ч үйлдвэрлэгчдийн хоорондын хамтын ажиллагааг хүндрүүлдэг хүчин зүйлсийн нэг. Сүүлийн жилүүдэд Монгол, Хятадын бэлэн бүтээгдэхүүний үнэ ханш олон талаар ойртож эхэлсэн. Ийм нөхцөлд дотоодын жижиг, дунд үйлдвэрлэгчид гаднаас орж ирж буй панз худалдаатай өрсөлдөхөд улам хэцүү болж байна. Гэхдээ манайд үйлдвэрлэсэн зарим захиалгат бүтээгдэхүүн үнэ, чанарын хувьд илүү давуу гарах тохиолдол цөөнгүй. Жишээлбэл, өөрийн загвараар 10 ширхэг хувцас дотоодын үйлдвэрлэгчээр хийлгэх өртгөөр Хятадад ижил захиалга өгөх боломж бараг байдаггүй. Олдсон ч хийж өгөхгүй, хийсэн ч илүү өндөр үнэтэй тусах магадлалтай.
Хятад түншүүдийн хэлдгээр тэнд үйлдвэрлэл худалдаанаасаа илүү ашигтай салбар гэж үздэг. Харин манайд эсрэг дүр зураг ажиглагддаг. Үйлдвэрлэл нь худалдаанаасаа бага ашигтай, үйлдвэрлэгчид тогтвортой ажиллахын тулд ‘хоёр идэхгүй, хоосон хонохгүй’ гэсэн түвшинд л явж байна.
Тэдний хувьд Монголд төдийгүй Хятадын Гуанжоу хотод үйлдвэрээ байгуулсан нь зах зээлээс зугтсан алхам биш, харин экосистемийн төв рүү орсон шийдвэр байв. Даавуу, материал, будгийн технологи, логистик нэг дор төвлөрсөн орчинд ажиллах нь хугацаа, зардал, чанарын хувьд огт өөр түвшинд гарч буй. Түүний бодлоор бизнесийг зөвхөн гэрээ, үнэ, ашиг гэсэн гурван үгээр ойлговол хэтэрхий богино хугацааны тоглоом болж хувирдаг. Контракт бол харилцааны төгсгөл биш, харин эхлэл. Хүмүүс эхлээд бие биедээ итгэж, дараа нь хамтран ажиллах шийдвэр гаргадаг орчинд бизнес урт настай болдог. Ялангуяа Хятадын бизнесийн соёл дунд ажиллаж эхэлснээр энэ ойлголт илүү тодорчээ. Тэнд захиалга ирэхэд шийдвэр хурдан гардаг нь зөвхөн системийн хурд биш, өмнө нь бий болсон харилцаанд суурилсан итгэлцлийн үр дүн байдаг аж.
Энэ философи зөвхөн олон улсын түншлэл дээр биш, дотоодын зах зээл дээр ч адил үйлчилдэг. Өөрөөр хэлбэл, ижил салбарт ажиллаж байгаа хүмүүс хоорондоо өрсөлдөхөөс гадна нэгнээ дэмжиж сурах ёстой. Нэг нь өсвөл нөгөө нь унадаг биш, салбар бүхэлдээ тэлж байж л жинхэнэ боломж бий болно. Монголын бизнесийн орчинд түгээмэл байдаг “би л түрүүлж гарах ёстой” гэсэн сэтгэлгээ богино хугацаанд ашиг авчирч болох ч урт хугацаанд зах зээлийг жижиг хэвээр үлдээдэг гэж тэр үздэг. Иймээс өрсөлдөгчөө хүртэл экосистемийн оролцогч гэж харах хандлага нь ST-ийн өсөлтийн гол ялгарал болжээ.
“Бизнес ганц хүний чадвараар өсдөггүй. Харин олон хүний итгэлцэл дээр тогтдог.”
Гуанжоу дахь үйлдвэр нь зөвхөн үйлдвэрлэлийн хүчин чадал нэмэх зорилготой биш. Монголд жижиг хэмжээний захиалгаар хязгаарлагддаг байсан бизнес одоо олон улсын захиалга гүйцэтгэх чадвартай болж, Казахстан, Узбекистан, Малайз, Франц, НҮБ-ын төсөл зэрэг харилцагчидтай ажиллах боломж нээгджээ.
Энэхүү шар хэсгийн хамгийн гол ойлголт нь мерчиндайз. Мерч бол логотой цамц биш, харин брэндийн философийг өдөр тутмын хэрэглээнд шингээсэн бүтээгдэхүүн. Beatles, Supreme, Harry Potter зэрэг жишээнээс харахад мерч нь зөвхөн борлуулалт бус соёлын нөлөөлөл, хамтын үнэт зүйлийг илэрхийлж чаддаг хэлбэр юм. Өөрөөр хэлбэл, хүн тухайн брэндийн бүтээгдэхүүнийг өмсөхдөө зөвхөн загвар сонгодоггүй, харин нэг үзэл санаанд нэгддэг. ST өнөөдөр зөвхөн хувцас нийлүүлэх биш, концепц нийлүүлэх зорилттой ажиллаж байна. Гуанжоу дахь салбарыг хариуцаж буй Б.Жаннагийн загварын мэргэжлийн суурь, олон улсын орчинд ажилласан туршлага энэ шилжилтэд хүчтэй нөлөө үзүүлжээ. Байгууллагын соёл, багийн уур амьсгал, брэндийн үнэт зүйлд тохирсон мерч санал болгох нь тэдний бизнесийн дараагийн шат болж байна.
“Бизнес эзний энерги, сэтгэл хөдлөлөөс хамаарч ажиллах үед өсөлт хязгаарлагддаг. Харин систем бий болсноор компани эзнээсээ томорч эхэлдэг.”
Эцэст нь түүний хувьд бизнес гэдэг эрх чөлөөний тухай ойлголт. Цалингийн орлого мөрөөдөлд хүргэхгүйг тооны машин дээр бодож үзээд бизнес рүү орсон гэдэг. Гэхдээ эрх чөлөө ганцаараа амжилт олох тухай биш хамтдаа өсөх замнал юм. Ажилчид хөгжвөл компани хөгжинө, салбар хөгжвөл компани өөрөө өснө, улс хөгжвөл бизнесийн боломж нэмэгдэнэ. Шар өнгийн энэ үе яг л нар мэт. Өөрөө гэрэлтэхээс илүү бусдыг гэрэлтүүлж байж орон зайг бүхэлд нь өөрчилсөн тухай.
Өнөөдөр ST-ийг харахад энэ нь нэг хүний зоригтой, томоогүй алхмаас эхэлж, уналтаар дамжин системд суралцаж, эцэст нь хамтын өсөлт рүү чиглэсэн бизнесийн түүх болсон байна.
Монголд мерчиндайз гэх ойлголт сүүлийн жилүүдэд илүү их яригдаж эхэлсэн ч олонх нь үүнийг байгууллагын логотой цамц, арга хэмжээний дурсгалын хувцсаар хязгаарлан ойлгосоор байна. Гэтэл дэлхий дээр мерчиндайз аль хэдийн аж үйлдвэрийн нэг салбар, логистик, материал судлал, биотехнологи, оюуны өмч, дизайн, соёлын огтлолцол дунд хөгжиж байна. Энэхүү философийг Монголд нутагшуулахыг эрмэлзэж буй Б.Жанна болон У.Эрдэнэтулгатай байгуулагдаад жил болж буй БНХАУ-ын Гуанжоу хот дах үйлдвэр болон мерчиндайз бүтээгдэхүүний онцлогийн талаар ярилцлаа. Яагаад заавал Хятад вэМонголын хувцас хэвлэл, мерчийн зах зээл бодитоороо жижиг. Дийлэнх захиалга 100–500 ширхгийн хооронд хэлбэлздэг. Энэ нь бизнесийн хувьд тодорхой нэг түвшинд хүрмэгц өсөлт нь саардаг, цааш тогтвортой тэлэх боломж хязгаарлагддаг гэсэн үг. Зах зээл ингэж “ханачихдаг” нөхцөлд дараагийн шатанд гарахын тулд танил тал, өгөө-аваа, далд харилцаа шаардагдах нь цөөнгүй. Харин өдгөө 10 жилийн нүүрийг үзэж буй ST Design-ий бизнесийн философид ийм зүйл байхгүй гэдгийг У.Эрдэнэтулга ярилцлагын эхэнд ний нуугүй учирласан юм. Тиймээс тэд цэвэр өрсөлдөөн, хичээл зүтгэлээр хэмжигддэг гадаад зах зээлд үйл ажиллагаа эхлүүлээд нэг жилийн нүүрийг үзэж буй. Мөн үүний нэг шалтгаан нь Монгол Улс түүхий эд үйлдвэрлэгч орон биш. Харин хувцас хэвлэл, мерчийн салбарын түүхий эдийн гол төв бол БНХАУ-ын Гуанжоу хот. Нэг үгээр, тэнд даавуу, материал, будгийн технологи, тоног төхөөрөмж, логистик бүгд нэг дор төвлөрсөн орчин. Ийм нөхцөлд үйлдвэрлэлээ тухайн улсад байгуулах нь зардал, хугацаа, чанарын хувьд асар их давуу талыг тэдэнд авчирч байгаа юм. Онцлоход энд масс үйлдвэрлэлийн захиалга авахад ойлголцлын зөрүүгээс гадна, хугацаа богино, мэргэжлийн алдаа харьцангуй бага гардаг юм байна. Мөн sample-ийг газар дээр нь үйлдвэрлэх боломжтой буюу загварын эх хувилбар дээр ойлголцлын зөрүү үүсэхгүй, хугацаа алдахгүй байх зэрэг олон давуу талыг тэдэнд олгож байгаа юм. Гэхдээ ST Design тус улсын логистикийн өргөн сүлжээг ашиглан дэлхийд гарах боломжтой болж буй. Өөрөөр хэлбэл, тэд Хятад хэмээх томоохон үйлдвэрлэгч орны зах зээлд өрсөлдөхөөс илүүтэй гадагшаа дэлхийд гарах боломжийг анх удаа нээж, энэ салбартаа мөс хагалж буй.Энэ талаар У.Эрдэнэтулга “Монголд үйлдвэрлээд бараа гаргах нь амаргүй. Гааль, логистик, хугацаа, зардал гээд олон асуудал давхар гарч ирдэг. Харин Хятадад суурьтай болсноор олон улсын үйлчлүүлэгчидтэй харилцах, бараа нийлүүлэх процесс харьцангуй энгийн болсон.Үүний үр дүнд Казахстан, Узбекистан, Малайз, Франц, НҮБ-ын Африк дахь төсөл зэрэг олон улсын захиалгыг гүйцэтгээд байна. Зарим нь масс үйлдвэрлэл, зарим нь нэг удаагийн тусгай захиалга. Тухайлбал, Малайзаас нэг гэр бүлийн хуримын тусгай захиалга ирсэн нь энэ салбар ямар өргөн хэрэглээтэйг харуулж буйн тод жишээ” хэмээн тайлбарлаж байлаа. Мерч гэж яг юу вэМерч гэдэг нь тухайн байгууллага, уран бүтээлч, хамт олон өөрийн нэр, философи, үнэт зүйл, өнгө төрхийг бүтээгдэхүүнд шингээн илэрхийлсэн хэлбэр юм. Энэ нь заавал ажлын хувцсаар хязгаарлагдахгүй. Харин өдөр тутмын амьдралд байнга өмсөж, хэрэглэж болох, нэг удаагийн хэрэглээнээс давсан, удаан хугацаанд үнэ цэнээ хадгалдаг бүтээгдэхүүн байх учиртай.Иймд мерч нь зар сурталчилгаа шиг “харагдаад өнгөрөх” бус, хэрэглэгчийн өдөр тутмын амьдралд нэвт шингэдэг. Хэн нэгэн түүнийг өмсөж, барьж, ашиглах бүрд тухайн брэндийн мессеж чимээгүйгээр түгнэ. Элэгдэж, хуучирч дуустал энэ мессеж үргэлжилсээр, тухайн хүний өдөр тутмын хэрэглээ болдог. Тиймээс мерч бол сурталчилгааны самбар биш, харин соёлын нөлөөлөл юм. Брэнд өөрийгөө хүчээр “сануулах” бус, хэрэглэгчийн сонголтоор дамжин аяндаа танигддаг хэлбэр гэж ойлгож болно.Жишээлбэл, алдарт Beatles-ийн Abbey Road-ын гарцтай футболк, Supreme-ийн цамц, Harry Potter-ийн ороолт, малгай зэрэг нь тухайн хамтлаг брэндээсээ дутахааргүй өндөр эрэлттэй байдаг. Энэ том зах зээлд Монгол брэнд, баг, хамтлаг, бизнес ч гарах боломжтой. Үүний хамгийн том жишээ нь цахим спортын төрөлдөө дэлхийд №1-д бичигдэж буй Mongolz билээ. Сонирхолтой нь зарим уран бүтээлч, дизайнер MongolZ-тай холбоотой бүтээгдэхүүнийг Redbubble зэрэг олон улсын платформууд дээр өөрсдөө загварлан худалдаалж байна. Энэ нь фен-базын сонирхол байгааг тод харуулж буй. Уг баг спортын өндөр амжилт, түүнийг дагасан урамшуулал, цалингаас гадна мерчийн тодорхой орлогын эх үүсвэртэй болж буй нь илэрхий. Иймд үүнийг дагасан үйлдвэрлэгч, загвар зохион бүтээгчид санал тавих нь дамжиггүй. Тодруулбал, оны өмнөхөн тэдэнд Addidas, Balanciaga-гаас тэдний мерч бүтээгдэхүүнийг зах зээлд танилцуулах санал тавьжээ. Гэхдээ тэд мерчийн бүтээх явцын ойлголцол, материалын чанар зэргээрээ дутахааргүй, хурдан ойлгомжтой байлгах үүднээс ST Design-тай хамтран мерчээ бүтээснийг энд дурдах нь зүйтэй байх. Мерчиндайзыг мэргэжлийн хамт олонд даатгаУншигч та амжилттай мерчтэй болохын тулд юу хүсэж байгаагаа эхлээд маш сайн тодорхойлох хэрэгтэй. Үүний дараа загвар гүйцэтгэгч талд бүрэн итгэх шаардлагатай. Энэ талаар У.Эрдэнэтулга “Ер нь мерчийг уран бүтээл гэж харах хэрэгтэй, захиалагч бизнесийн философи үнэ цэнээ тодорхой илэрхийлсэн бол “фантазлах” орон зайг бидэнд үлдээх хэрэгтэй. Энэ 10 жилийн хугацаанд харилцаж буй байгууллагуудад буй нэг том дутагдал нь мерч гаргах гээд байна уу, зарын самбар хийлгэх гээд байна уу гэдгээ огт ойлгодоггүй. Өөрөөр хэлбэл, жинхэнэ бүтээгдэхүүн болох процесст хэтэрхий их ордог” хэмээв. Мөн үүнээс дутахааргүй нэг чухал зүйл нь материал юм. Суналт, өнгө, амьсгалалт, элэгдэл гээд бүх шалгалтыг давж байж сайн мерч бий болно.Монголын олон брэнд цөөн хэдэн бөс барааны дэлгүүрээс материал авдаг. Үүний улмаас:Материалын сонголт хязгаарлагдмалНэг жил авсан материал дараа жил олдохгүй байхМерчийн чанар алдагддаг зэрэг хүндэрлүүд бий болдог. Харин ST design материалын тасалдалт болон чанартай материалаар үйлдвэрлэлээ бүрэн тэлж байгаа юм. Хувцас нийлүүлэхээс концепц нийлүүлнэГуанжоу хот дахь салбарын үйл ажиллагааг хариуцан ажиллаж буй Б.Жанна БНХАУ-ын загварын чиглэлээр шилдэгт тооцогддог Дунхуа их сургууль-д магистрын зэргээ хамгаалжээ. Тэрбээр загварын салбартаа pattern design чиглэлээр илүүтэй мэргэшсэн нь тэдний бизнес шинэ түвшинд гарах шат болж буй. Хэлний давуу байдал, мэргэжлийн суурь боловсрол, олон улсын орчинд ажилласан туршлага нь түүнд Хятадын зах зээлд итгэлтэй ажиллах боломж олгож буй. Тодруулбал, цаашид ST Design зөвхөн хувцас үйлдвэрлэж, нийлүүлэхээс илүү загвар, концепц, дизайн нийлүүлдэг түвшинд хүрэхээр зорьж буй. Өөрөөр хэлбэл үйлдвэрлэлийг механик процесс гэж харах бус, уран бүтээлийн өнцгөөс хандаж, байгууллагын соёл, ажлын орчин, дотоод уур амьсгал, онцлогт нийцсэн мерчийг цогцоор нь санал болгох аж. Мөн Монголын хувцас хэвлэлийн салбарыг дэлхийд таниулах томоохон ажлын эхлэлийг тэд тавьсан юм. Тодруулбал Б.Жанна ST design-ийг төлөөлөн анх удаа The 8th World Textile Merchandising Conference-д амжилттай оролцжээ. Тус чуулганд дэлхийн 60 гаруй орны төлөөлөгч урилгаар оролцож, нийтдээ 100 гаруй улс хамрагджээ. Чуулганаар логистик, материал судлал, биотехнологи, нийлүүлэлтийн сүлжээ зэрэг нь мерчийг зөвхөн “хэвлэлтэй хувцас” бус, үйлдвэрлэлийн экосистем гэж харж эхэлснийг илтгэнэ. Үүгээр зогсохгүй, материалын инновац, нийлүүлэлтийн гинжин уялдаа, брэндийн хөгжил зэрэг сэдвээр олон улсын мэргэжилтнүүд илтгэл тавьсан бөгөөд 2026 оны дэлхийн нэхмэлийн салбарын чиг хандлага, шинэ санаачилга, төслүүдийг танилцуулсан байна.Энэ талаар Б.Жанна “Манай улсын хувьд спортын багийн хувцасны түвшинд дөнгөж ойлгож эхэлж буй энэ салбарт дэлхий хэдийнээ хэд хэдэн алхмаар урагшилсан байна. Монгол Улсаас уг чиглэлээр анх удаа оролцсон нь олон улсын оролцогчдын хувьд ч төсөөлшгүй зүйл байсан. Монголчууд стандарт, гүйцэтгэлийн хувьд үнэхээр сайн. Нөгөө талаараа, үйлдвэрлэгч орон биш учраас боломж хязгаарлагдмал орчинд сэтгэж, түүндээ тааруулан шийдэл олж сурсан нь давуу тал болж байна. Одоо бүх төрлийн материал, технологи, нөөц бэлэн орчинд ормогц монгол мэргэжилтнүүд илүү задгай, бүтээлчээр сэтгэх боломж нээгдэж байгаа”-г онцолж байлаа.
Өнөө үед байгууллагууд нэгдмэл байдал, танигдах чадвараа нэмэгдүүлэхийн тулд лого хэвлэлттэй хувцсыг өргөн ашиглаж байна. Энэ нь зөвхөн гадаад дүр төрхийг сайжруулах бус, компанийн дотоод соёл, багийн сэтгэл зүйг бэхжүүлэхэд чухал нөлөө үзүүлдэг. Мөн сурталчилгааны зардлыг бууруулж, брэндийн нэр хүндийг олон нийтэд түгээх үр дүнтэй хэрэгсэл болдог. Хувцсан дээр лого хэвлүүлэх нь брэнд танигдахад чухал үүрэгтэй. Сайтар боловсруулсан, өнгөний нарийвчлалтай, эдэлгээ сайтай хэвлэл нь тухайн хэвлэлийн байгууллагын мэргэжлийн байдлыг илтгэхээс гадна таны брэндийг ч тод томруун өнгөлөг харагдуулах зэрэг ач холбогдолтой. Иймд байгууллагын тань үнэт зүйлсийг “гэрэлтүүлэх” 2016 оноос тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулж буй Монголдоо анхдагч зөвхөн хувцасны хэвлэлээр төрөлжсөн, масс захиалгыг бэлтгэн гаргах хүчин чадалтай St design-ийн онцлох таван бүтээгдэхүүнийг уншигч та бүхэнд танилцуулъя. Нийтлэлд танилцуулж буй эдгээр үйлчилгээний хүрээнд St design -ийн хамт олон 1-3 өнгөтэй энгийн хуулгаар өдөрт 1000-1500, дижитал хэвлэлийн төрлөөр 2000 гаруй бүтээгдэхүүн гаргах хүчин чадалтай аж.Тамга мэт тодЭко цаас, усны хамгаалалттай, өндөр өнгөний RGB өнгөтэй хэвлэл стикер нь хэрэглэгчдэд өргөн боломжийг олгож, брэндийн нэр хүндийг өсгөхөд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Гол нь усны хамгаалалт, үрэлт тэсвэрлэх чадвартай бөгөөд зөвхөн сурталчилгааны бус, урт хугацааны хэрэглээнд тохиромжтой. Тодруулбал,Бүх төрлийн гадаргуунд наалдах боломжтой. Стикерүүд нь шил, металл, хуванцар, мод, даавуу зэрэг төрөл бүрийн гадаргуунд найдвартай наалддаг. Энэхүү онцлог нь стикерийг брэндийн сурталчилгаа, бүтээгдэхүүний сав баглаа боодол, эсвэл өдөр тутмын хэрэглээнд тохиромжтой болгодог.Хуулахад цавуу үлдэхгүй. Стикерийг хуулах үед гадаргууг гэмтээхгүй буюу цавуу үлдээхгүй байх нь хэрэглэгчдэд тав тухтай байдлыг бий болгодог. Энэ нь түр зуурын сурталчилгааны стикерүүд болон дахин ашиглах шаардлагатай стикерүүдийн хувьд том давуу тал болдог.Усны хамгаалалттай материал. Усны хамгаалалттай тусгай цаас ашигласнаар стикер нь чийгтэй орчинд, гадаа, угаах нөхцөлд өнгөө алдалгүй, эдэлгээ сайтай байдаг. Энэ шинж чанар нь стикерийг автомашин, усны сав, гадуур хэрэглээ зэрэгт тохиромжтой болгодог.Үрэлтээс хамгаалсан бүрэлт. Тухайн бүтээгдэхүүний гадаргуу нь тусгай хамгаалалтын бүрэлттэй тул өнгө гандахгүй, зурагдахгүй. Энэ нь өдөр тутмын хэрэглээнд стикерийг удаан хугацаанд цэвэр, шинэ мэт байлгаж чаддаг.Амьд мэт загварын нууц3D буюу силикон хэвлэл нь хувцас хэвлэл дэх дэвшилтэт технологиудын нэг юм. Энэ төрлийн хэвлэл нь хувцасны загвар, чанар, бат бөх байдлыг сайжруулж, өвөрмөц, өндөр чанартай харагдах боломжийг олгодог. Силикон материалыг тусгай хэвлэх төхөөрөмжөөр дулааны аргаар хувцсан дээр нааж, бат бөх суулгадаг. Энэ нь даавуунд гэмтэл учруулахгүй бөгөөд хувцасны анхны чанарыг хадгалдаг.Онцлог талууд:Силикон хэвлэл нь 3D харагдац үүсгэдэг тул хувцасны загварыг илүү амьд, өвөрмөц болгодог.Маш уян хатан тул хувцасны суналт, хөдөлгөөнд саад болохгүй, анхны хэлбэрээ хадгалдаг.Силикон хэвлэлийн өнгө тод бөгөөд ганддаггүй.Угаах, үрэлтэд тэсвэртэй тул удаан хугацааны туршид чанараа алдахгүй. Мөн хэт халуун, хүйтэнд тэсвэртэй.Силикон хэвлэлийн өнгө тод, гялалзсан бөгөөд гандахгүй.Тус материал нь хоргүй, химийн бодис агуулаагүй тул эрүүл мэндэд аюулгүй.Уг хэвлэл нь орчин үеийн хувцас загвар, брэндийн сурталчилгаанд хүчтэй хэрэгсэл болж байгаа тул гоёмсог, чанартай, өвөрмөц шийдэл хайж байгаа хэн бүхэнд тохиромжтой.Металл хуулган хэвлэл Энэхүү хэвлэл нь байгууллагууд болон хувь хүн, клуб, баг хамт олонд өөрсдийн логог дараагийн буюу шинэ түвшинд гаргах боломж олгодог. Тухайлбал, яг л бодит металл биет мэт гялтганах бөгөөд хувцсанд товгор биш нимгэн сууж өгдөг зөөлөн хэвлэл юм. Жишээ нь, алтны уурхайн компани гялтганасан шар хуулгаар хувцас жигдрэлт дээрээ лого уриа үгээ хэвлүүлэх боломжтой. 1 of 3Хэвлэлийн чанарын тухайд ус, наранд тэсвэртэй бөгөөд хувцасны гадаргуу дээр хэвлэх үед хамгийн сайн чанартай, удаан эдэлгээтэй байдаг. Нэг үгээр, хүндэтгэлийн гоёмсог, тансаг баярт зориулсан хэвлэлийг металл хэвлэлээр хийхэд тохиромжтой.Деталийг тодруулагчУншигч та өнгийг зөвхөн “солонгын долоо”-оор төсөөлдөг юм биш биз? Хэрэв тийм бол таны хязгаараас давсан өнгөний сонголтыг торгон хэвлэл Silk screen printing-ээр гаргах боломжтой. Ийн тодорхойлж буйн учир нь кодоор өнгө будгаа гаргадаг тул хүссэн өнгөөрөө өөрийн байгууллагын лого, уриа үг, зургийг төрөл бүрийн хувцсан дээр хэвлүүлэх давуу талтай. Мөн торгон хэвлэл нь манай гарагийн хамгийн удаан эдэлгээтэй хэвлэлийн төрөл бөгөөд үүнийгээ дагаад дэлхийд өргөн хүрээнд хэрэглэгддэг. Уг хэвлэл 50-аас дээш буюу масс захиалгад тун тохиромжтой. Уг хэвлэл нь масс захиалгад тун тохиромжтой бөгөөд брэндийн сурталчилгаа, бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлд өртөг хямд тусдаг. Онцлоход тухайн хэвлэлд ашиглаж буй будаг хувцасны материал руу гүн нэвчиж ордог тул жижиг детальтай, нарийн хээ, эсвэл цэгэн дүрсийг алдалгүй гаргах чадвартай. Ингэснээр хэвлэж буй материал дээрээ будаг жигд тархдаг, бусад хэвлэлийн технологитой харьцуулахад зураг, хээний илэрхийлэмжийг илүү нарийн хэвлэдэг. Сонирхуулахад, дэлхийн алдартай брэндүүд ихэвчлэн торгон хэвлэлээр үнэ цэнээ илэрхийлдэг байна. Брэндийн “сүнсийг” амьдруулнаЛого бол байгууллагын нүүр царай. Энэ нь зөвхөн таних тэмдэг төдийгүй тухайн компанийн үнэ цэн, алсын хараа, зорилгыг нэг дор шингээсэн өвөрмөц илэрхийлэл юм. Товчоор, хэрэглэгчдийн оюунд тухайн брэндийг сануулах гол “түлхүүр” болдог. Энгийн дүрслэлээс эхлээд нарийн уран хийцтэй лого хүртэл, бүгд танигдах чадвар, утга санааг хослуулан бүтээдэг. Гэтэл манай улсын ихэнх байгууллага тэрхүү үнэ цэнээ үнэгүйдүүлэх тохиолдол цөөнгүй. Тухайлбал, хувцас жигдрэлийг ихэвчлэн хямд өртөгтэй, Монголд өргөнөөр хэрэглэгдэж буй DTF технологийг сонгодог. Энэхүү хэвлэл эдэлгээний насжилт богино, өнгө үзэмж муу зэрэг сул талтай. Хэрэв тухайн логоны өнгө буруу гарвал брэндийн нүүр царайд сөргөөр нөлөөлдөг. Харин өнгөний зохицол, нарийвчлалыг чанарын өндөр түвшинд тогтоох St design-ийнхан өнгө, хэлбэр, шрифт зэрэг элементийг нэг бүрчлэн тодруулж, хүссэн хувцсан дээрээ хэвлүүлэх боломжийг танд санал болгож буй. Гол нь таны өвөрмөц, сэтгэлд хоногшсон лого бүхий брэнд өрсөлдөөний талбарт ялгарах давуу талтай. Мөн тус хамт олон компанийн лого, уриа үг, үнэ цэнийг зөвхөн хувцасны гадаргуу дээр хэвлээд зогсохгүй шошго, цахилгаан /zipper/ зэрэг бүх хэсэгт шингээх болно. Уг үйлчилгээг шинэхэн брэндийн үүсгэн байгуулагч, үйлдвэрлэгчид ашиглахад нэн тохиромжтой бөгөөд чанартай хэвлэлийн үйлчилгээ нь бүтээгдэхүүний тань чанарыг улам өсгөх болно.
Бид дэлхийн стандартад нийцсэн эцсийн бүтээгдэхүүнийг таны гарт хүргэх болно.https://www.youtube.com/watch?v=fjl24LBwyYI&list=PLg81oFtinIYSjPnflUCTsc9M6pHA1JSVq&index=45
